Müzik öğrenme hedefi belirlerken “hangi çalgıyı seçmeliyim?” sorusundan önce yapmak istediğiniz müziği düşünün. Bir ezgiyi seslendirmek, bir şarkıya eşlik etmek veya dinlediğiniz müziğin nasıl kurulduğunu anlamak farklı meraklardır. İlk görüşmede bütün alanları aynı anda öğrenmek istediğinizi söylemek yerine, sizi harekete geçiren tek bir örneği seçmek daha somut bir başlangıç sağlar.
Müzik öğrenme hedefi için sevdiğiniz örneği inceleyin
Bir müzik örneği seçin ve onu sevme nedeninizi yazın. “Bu şarkı güzel” demek bir beğenidir. “Ezgiyi tek başıma çalmak istiyorum” veya “eşliğin ne yaptığını anlamak istiyorum” demek ise bir öğrenme yönünü gösterir. İki cümle birbirinin yerine geçmez. Dinlediğiniz kayıt içindeki bütün sesleri tek çalgının ürettiğini varsaymadan, hangi katmanın ilginizi çektiğini belirlemeye çalışın.
Örneğin bir kayıtta öne çıkan melodiyle arka plandaki akor eşliği farklı görevler taşır. Sizi çeken görev, seçilecek çalgı ve ilk çalışma sorusuyla ilişkilidir. Bu, her hedef için tek doğru çalgı olduğu anlamına gelmez. Aynı müzikal görev için farklı çalgı yaklaşımlarını öğretmeninizle karşılaştırın. İlk kararınızı seçenekleri daraltmak için kullanın; henüz tanımadığınız bütün alanları peşinen dışlamayın.
Yamaha’nın çalgı rehberi, farklı çalgıların yapısını ve ses üretme yöntemlerini ayrı ele alır. Bu çeşitlilik, seçimi yalnız isim veya görünüş üzerinden yapmamak için bir başlangıç sağlar. Rehberdeki tanımları kişisel uygunluk kararı gibi okumayın. Çalgının nasıl ses ürettiğini tanımak, onu nasıl öğreneceğinizi öğretmenle konuşmanın ilk adımıdır.
Hedef ile ilk görev aynı büyüklükte değildir
“Sevdiğim şarkıya eşlik etmek” uzun vadeli bir yön olabilir. İlk dersin görevi ise düzenli vuruşu duymak veya seçilen iki sesi ayırt etmek kadar küçük olabilir. Küçük görev, hedefin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Hedefe giden bağlantıyı görünür kılar. Öğretmeninize “Bu ilk uygulama, yapmak istediğim müzikle nasıl ilişkili?” diye sorun. Böylece alıştırmanın amacını yalnız tekrar sayısıyla değerlendirmezsiniz.
İlk görevde hangi sonucu gözleyeceğinizi de belirtin. Bir ritim örneğinde vuruşların sürmesi, bir ses örneğinde hedefin yeniden bulunması veya dinlemede iki katmanın ayırt edilmesi farklı ölçütlerdir. “Başlangıç seviyesindeyim” ifadesi bu ayrıntıları açıklamaz. Daha önce hiç çalgı çalmamış olsanız da müzik dinleme alışkanlığınız ve merakınız görüşmede paylaşılabilecek bilgilerdir. Bunları bir yeterlilik sınavı gibi sunmanız gerekmez.
Müzik öğrenme hedefi için bir karar kartı hazırlayın. İlk satırda istediğiniz müzikal görevi, ikinci satırda mevcut deneyiminizi, üçüncü satırda teyit gerektiren soruyu yazın. Örneğin “eşlik düzenini öğrenmek istiyorum; ritim terimlerini bilmiyorum; ilk denemede hangi örneği seçelim?” diyebilirsiniz. Bu bir öğrenci hikâyesi değil, kartı doldurmak için kullanılan örnek ifadedir. Kendi durumunuza uygun kelimeleri seçin.
Çalışma koşullarını görünür kılın
Evde çalgı kullanma imkânınız, sesli çalışabileceğiniz yer ve çalgının taşınması gibi koşullar seçimi etkiler. Bunları görüşmenin sonuna bırakmayın. Henüz çalgınız yoksa hemen satın almanız gerektiğini varsaymadan başlangıç seçeneğini sorun. Mevcut çalgınız varsa modeli ve durumunu paylaşın. Öğrenme hedefi ile ekipman koşulu birlikte ele alındığında, ilk çalışmanın nasıl sürdürüleceği daha açık hale gelir.
Çalışmaya ayırabileceğiniz zamanı gerçekçi biçimde tarif edin. Herkes için aynı günlük süre veya aynı ilerleme takvimi geçerli değildir. Önemli olan, ders dışında hangi görevi nasıl tekrar edebileceğinizi bilmenizdir. Kısa bir dinleme örneğini not etmekle çalgı üzerinde yeni teknik çalışmak farklı hazırlıklar ister. Öğretmeninizden ev görevinin sınırını ve bir sonraki derste nasıl değerlendirileceğini açıklamasını isteyin.
Çalgı çalışması ile müzik bilgisi bağlantılıdır
Nota, ritim ve dinleme bilgisi yalnız çalgı seçimi tamamlandıktan sonra düşünülmek zorunda değildir. Bir parçadaki seslerin ilişkisini anlamak, o parçayı nasıl çalışacağınızı da etkiler. Örneğin sesin ne zaman başladığını okuyabilmekle hangi hareketle üretildiğini öğrenmek farklı fakat bağlantılı görevlerdir. Dersin yalnız el hareketi veya yalnız kâğıt üzerindeki bilgi olarak bölünmemesini, bağlantının açıkça kurulmasını isteyin.
Müzik öğrenme hedefi hakkında görüşürken ders düzenini doğrulayın. Doritmi, standart müzik eğitiminde haftalık bir 50 dakikalık birebir ana ders ve bir 50 dakikalık solfej dersi sunar. Bu iki bölümün sizin seçtiğiniz çalgı ve hedefle nasıl ilişkilendirildiğini sorun. Orff veya birleşik hazırlık gibi farklı programların aynı düzeni kullandığını varsaymadan ilgili eğitimin ayrıntısını ayrıca netleştirin.
Program bilgisi, belirli sürede bir eseri tamamlayacağınız anlamına gelmez. İlk görevlerin seçimi mevcut deneyiminiz ve çalışılacak müzikle birlikte yapılır. Öğretmeninize hangi gözlemin bir sonraki aşamayı belirleyeceğini sorun. Böylece “kaç ayda öğrenirim?” sorusunun yanına daha cevaplanabilir bir soru eklenir: “Bu aşamada neyi duyabildiğimi veya yapabildiğimi nasıl değerlendireceğiz?” Öğrenme kararları bu somut bilgiden hareket edebilir.
İki seçeneği aynı sorularla karşılaştırın
İki çalgı veya öğrenme alanı arasında kararsızsanız ikisine de aynı başlıklarla bakın: Ses üretme biçimi, ilgilendiğiniz müzikal görev, mevcut ekipman ve ilk ev çalışmasının niteliği. Birini yalnız sevdiğiniz kayıtla, diğerini yalnız teknik zorluğuyla değerlendirmeyin. Aynı başlıklar, kararınızın hangi bilgiye dayandığını gösterir. Bilmediğiniz alanları “teyit gerektiren” diye yazabilirsiniz; boşluğu kesin bir varsayımla doldurmanız gerekmez.
Müzik öğrenme hedefi hakkında yeni gözlemlerinizi zamanla yeniden değerlendirin. İlk kez bir çalgıyı denediğinizde başka bir yön ilginizi çekebilir veya dinleme sorunuz derinleşebilir. Bu, başlangıç kararının boşa gittiği anlamına gelmez. İlk hedefi bir çalışma yönü olarak kullanın, sonra yeni gözlemlerle yeniden değerlendirin. Kararı yalnız alışveriş veya kurs adı seçmek olarak görmek yerine, neyi öğrenmek istediğinizi açıklama süreci olarak düşünün.
Görüşmeye bir hedef ve bir soru götürün
İzmir’de Doritmi müzik kursunu inceleyerek genel eğitim hakkında bilgi alabilirsiniz. Çalgı üzerinde melodi ve eşlik ilişkisini merak edenler gitar kursuna da bakabilir. Bir sayfayı incelemek, kişisel çalgı kararınızı tek başına tamamlamaz; merakınızı gerçek bir uygulamayla değerlendirmek için başlangıç bilgisi sağlar.
Seçtiğiniz müzik örneği, karar kartınız ve teyit gerektiren sorunuzla ücretsiz deneme dersine başvurun. Öğretmenle konuşurken önce sizi çeken müzikal görevi anlatın. Ardından ilk çalışmanın ne olacağını ve evde nasıl sürdürülebileceğini sorun. Açık bir hedef, ilk görüşmenin odağını belirler ve sonraki kararlar için somut bir başlangıç oluşturur.