Şan repertuvar seçimi, yalnız sevdiğiniz şarkıları listelemek değildir. Bir parçanın nakaratını rahat söylerken kıtasındaki uzun cümlede zorlanabilirsiniz. Başka bir şarkıda ses alanı rahat görünür, fakat hızlı kelimeler söyleyişi karıştırır. Bu yüzden parçayı “kolay” veya “zor” diye tek kelimeyle değerlendirmeyin. Şarkının sizden istediği görevleri ayırın ve hangi görevi çalışmak istediğinizi belirleyin.
Şan repertuvar seçimi için önce hedefinizi yazın
Başlangıç hedefiniz kelimeleri daha anlaşılır söylemek, bir cümlenin ritmini korumak veya eşlik üzerinde doğru yerde başlamak olsun. Aynı şarkı bu hedeflerden birine yardım ederken başka birine fazla yük getirebilir. Eğitmeninizle bir öncelik seçin. “Bu şarkıyı söylemek istiyorum” ifadesine “çünkü bu bölümde kelimeleri acele ediyorum” gibi somut bir gözlem ekleyin. Böylece repertuvar kararı çalışmayla bağ kurar.
Sevdiğiniz kaydı dinlerken sanatçının bütün yorumunu hemen taklit etmeye çalışmayın. Kayıttaki süslemeler, ses rengi veya yoğunluk sizin başlangıç görevinizin parçası olmayabilir. Önce ezgi, ritim ve sözün temel akışını tanıyın. Ardından hangi yorum ayrıntısını ele alacağınızı konuşun. Repertuvarı bir kişiye benzemek için değil, kendi söyleyişinizi daha bilinçli kullanmak için seçin.
En uç nota yerine bütün cümleyi inceleyin
Parçanın en tiz veya en pes sesini bilmek yararlı bir başlangıçtır, fakat rahatlık konusunda tek başına karar vermez. O sese nasıl geldiğinizi, ne kadar kaldığınızı ve çevresindeki kelimeleri de inceleyin. Kısa bir yükseliş ile aynı bölgede uzun süre devam eden cümle farklı görevler taşır. Eğitmeninizle yalnız tek notayı değil, o notanın geçtiği kısa bölümü değerlendirin.
İki şarkıdan birer kısa bölüm seçin. İlkinde ses hareketi dar, fakat sözler hızlı olsun; ikincisinde sözler seyrek, fakat cümle daha uzun ilerlesin. Hangisi çalışma hedefinize daha uygun? Seçimi dinleme ve rahat söyleyiş gözlemiyle yapın. Şan repertuvar seçimi için yalnız bir nota aralığı listesine dayanmayın. Ses alanını, süreyi ve cümlenin görevlerini birlikte değerlendirin.
Söz yoğunluğunu ve girişleri kontrol edin
Şarkı sözlerini önce konuşarak okuyun. Kelime vurgularını ve anlamın değiştiği yerleri işaretleyin. Ardından müzikte aynı kelimelerin nerede başladığını dinleyin. Hızlı heceler yüzünden ritmi acele ediyor musunuz? Uzun bir ünlüden sonra gelen sessiz harf yeni kelimeyi geciktiriyor mu? Bu küçük noktalar repertuvarın çalışma yükünü belirler. Sadece yüksek notaya odaklanırsanız asıl sorun gözden kaçar.
Şarkının ilk sözünden önceki eşliği ayrıca dinleyin. Başlangıç için hangi işareti kullanıyorsunuz: belirgin bir vuruş, bir akor değişimi veya kısa bir ezgi? Girişi ezbere beklemek yerine bu işareti tanıyın. Çalışma için eşliğin son küçük bölümünü ve ilk söz cümlesini birlikte dinleyin. Bu geçişi kurduktan sonra daha uzun bir bölüme dönün. Böylece repertuvar seçimine giriş görevini de katarsınız.
| Görev | Dinleme sorusu | Çalışma örneği |
|---|---|---|
| Ses alanı | Hangi bölümde rahatlık değişiyor? | Tek nota yerine kısa cümle |
| Söz yoğunluğu | Hangi kelime ritmi karıştırıyor? | Konuşma ve ezgi karşılaştırması |
| Giriş | Eşlikte hangi işareti takip ediyorum? | Son eşlik ile ilk söz |
Tonaliteyi ve eşliği eğitmeninizle değerlendirin
Bir kayıt size rahat gelmiyorsa bütün şarkıyı daha yüksek sesle söylemek çözüm değildir. Parçanın tonalitesini, eşlik sürümünü ve çalışma biçimini eğitmeninizle konuşun. Tonalite değişikliği bir seçenek sunar; fakat ritim, kelime yoğunluğu veya yorum görevini tek başına çözmez. Bir değişiklik yapınca bütün kısa bölümü yeniden dinleyin. Yalnız en uç notaya ulaşmanıza bakmayın.
Ayrıca eşlik dosyasının hangi sürüme ait olduğunu kontrol edin. Giriş süresi, ara bölümler veya tekrar sayısı farklıysa alıştığınız kaydın üzerine ezbere söylemek zorlaşır. Kendi çalışma eşliğiniz için küçük bir bölüm haritası hazırlayın. Şan repertuvar seçimi, şarkı adı kadar kullanacağınız sürümü de kapsar. Aynı adla farklı düzenlemeler dinlemek bu farkı açık biçimde gösterir.
Rahatlığı bir çalışma ölçütü sayın
Bir örnekte ağrı, belirgin zorlanma veya ses kısıklığı hissederseniz tekrar sayısını artırmayın. NIDCD’nin ses kullanımı rehberi, yorgun veya kısık sesle söylemekten kaçınmayı ve ses sorunlarında sağlık uzmanına başvurmayı önerir. Eğitimin görevi tıbbi bir sorunu teşhis etmek değildir. Rahatsızlık durumunda çalışmayı durdurun ve uygun uzman değerlendirmesi alın.
Normal çalışma gözlemlerini ise ayrı kaydedin: hangi kelimede ritim kaydı, hangi girişte beklediniz, hangi bölümde sesi gereksiz büyüttünüz? Bu notlar şarkıyı “bana uygun değil” diye hemen bırakmadan sorunun yerini anlamanıza yardım eder. Eğitmeninizle aynı parçanın kısa bir bölümünü, daha sade bir yorumunu veya başka bir örneği seçin. Kararı tek denemeye değil, açık görev karşılaştırmasına dayandırın.
Sık sorulan sorular
En sevdiğim şarkıyla başlamalı mıyım?
İstek ve ilgi önemli bir başlangıçtır. Şarkının kısa bir bölümünü hedefinizle birlikte değerlendirin. Bütün parçayı hemen söylemek yerine seçtiğiniz göreve uygun bir cümleyle çalışın.
Şarkıyı başka tonalitede söylemek yanlış mı?
Tonalite kararını rahat söyleyiş, eşlik ve çalışma hedefiyle birlikte eğitmeninizle verin. Kayıttaki tonalite tek seçenek değildir. Değişiklikten sonra cümlelerin bütününü yeniden kontrol edin.
Şarkı adının yanına sorunuzu ekleyin
Şan repertuvar seçimi için sevdiğiniz örneği Doritmi şan eğitimi görüşmesinde paylaşın. Eşlik ve nota bağlantısı için piyano eğitimlerini de inceleyin. Doritmi’nin müzik programı haftada bir 50 dakikalık birebir eğitim ve bir 50 dakikalık solfej dersi içerir. Hedefiniz için ücretsiz deneme dersine başvurun.