Karakalem ton skalası, yalnız kalemle mümkün olduğunca koyu bir iz elde etme çalışması değildir. Açık, orta ve koyu alanların birbirine göre nasıl göründüğünü incelemek için bir karşılaştırma sunar. Tek grafit kalem ve aynı kâğıt üzerinde küçük alanlar kullanarak, basınçla katman arasındaki farkı ve hangi kararın hangi izi oluşturduğunu gözleyin.
Karakalem ton skalası için beş alan
Kâğıda benzer büyüklükte beş küçük kutu çizin. İlkini kâğıdın kendi açıklığını göstermek için boş bırakın. Son kutuda kaleminizle rahatça elde ettiğiniz koyu değeri kullanın. Aradaki üç alanda farklı açıklıklar kurmayı deneyin. Bu beşli düzen bütün çizimler için zorunlu bir ton sayısı değildir. Başlangıçta birbirine yakın izleri karşılaştırmak için seçtiğimiz özgün bir uygulama çerçevesidir.
Getty Museum’un sanat öğeleri açıklaması, değer kavramını açık ve koyu ilişkisiyle ele alır. Bu, ton çalışmasını yalnız renk adı veya malzeme etiketi üzerinden değerlendirmemeyi sağlar. Aynı malzemeyle hangi açıklık farklarını kurduğunuzu gözlemlemek için kullanılır.
Çalışma koşullarını benzer tutun. Kâğıt, kalem ve ışık aynı olsun. Bir kutuda başka kalem, diğerinde farklı yüzey kullandığınızda artık yalnız ton kararını karşılaştırmazsınız. Kalemin sertlik derecesini biliyorsanız not edin, bilmiyorsanız zorunlu bir sayı tahmini yapmayın. İlk denemenin amacı malzeme alışverişi değil, elinizdeki araçla elde ettiğiniz farkın nasıl oluştuğunu anlamaktır.
Basınç ile katmanı ayırın
Bir alanda ilk açık izi oluşturun. Sonra aynı yönde hafif bir katman daha ekleyin ve farkı gözleyin. Başka bir küçük denemede daha belirgin basınç kullanıldığında izin nasıl değiştiğini öğretmeninizle değerlendirin. Kâğıdı zorlayacak şekilde bastırmak bu çalışmanın hedefi değildir. Katman artırmakla tek seferde baskıyı artırmak farklı kararlar taşır; ikisini aynı sonuç gibi kaydetmeyin.
Kâğıdın dokusu çizgide görünür. Aynı kalemle farklı yüzeylerde aynı iz oluşmasını beklemek gerekmez. Bu uygulamada yüzeyi sabit tutmanızın nedeni budur. Bir alandaki boşlukları tamamen kapatmaya çalışmadan önce, çizginin aralıklarını ve yönünü gözleyin. Öğretmeninizle hangi etkinin amaçlandığını konuşun. Doku göstermek ile pürüzsüz ton hedeflemek farklı görsel kararlar gerektirir.
Karakalem ton skalası notunda her alan için kullandığınız işlemi yazın. “İki hafif katman” veya “çizgi yönünü değiştirdim” gibi ifadeler somuttur. “Daha güzel yaptım” kişisel izlenim verir, fakat işlemi yeniden kurmaz. Sonraki denemede aynı kararın benzer bir iz oluşturup oluşturmadığını inceleyin. Tek seferde uygun alan elde etmekle onu bilinçli biçimde yeniden kurmak farklı görevlerdir.
Komşu alanları karşılaştırın
İkinci ve üçüncü kutu birbirine çok yakın görünüyorsa farkı artırmak için bütün skalayı koyulaştırmayın. Önce yalnız o iki alana bakın. Hangisini değiştirmek istediğinizi belirtin. Sonra çevredeki alanlarla ilişkisini yeniden değerlendirin. Tonun etkisi yanında duran alana göre farklı görünür; bu nedenle bir kutuyu tek başına değerlendirmekle bütün sırada değerlendirmek aynı işlem değildir.
Skalayı kısa bir süre uzaktan inceleyin. Beş alanın hepsi aynı kesin aralıkta ilerlemek zorunda değildir; ancak hangi komşuların ayrıştığını görebiliyor musunuz? Bir alan diğerlerine göre aniden koyulaşmışsa bunu kaydedin. Hedefinize göre bu farkı korumak veya yeniden düzenlemek mümkündür. İlk çalışmada tek bir evrensel doğru skala aramak yerine, kararı ve duyduğunuz değil gördüğünüz sonucu açıkça anlatın.
Küçük nesneye taşıyın
Basit bir nesneyi sabit ışık altında gözleyin. Örneğin yüzeyde açık, orta ve koyu alanlar nerede görünüyor? Nesnenin adını bildiğiniz için her bölgeyi ezberden aynı tona boyamayın. Önce gerçek görüntüdeki ilişkileri bulun. Detaylara girmeden üç geniş alanı düşünün. Bu aşama, bütün gölgeleme bilgisinin yerine geçmez; skaladaki karşılaştırmayı gözlemden çizime bağlamak için bir ilk adım sunar.
Karakalem ton skalası içindeki değerleri nesne çizimine aktarırken birebir kutu sınırları kullanmak zorunda değilsiniz. Nesnedeki geçişler ve kenarlar farklı nitelikte görünür. Hangi bölgeyi açık, hangisini koyu tuttuğunuzu açıklayın. Dış çizgiyi kalınlaştırmak, gölge ilişkisini kurmakla aynı görev değildir. Öğretmeninizle çizgi, ton ve kenar kararlarını ayrı değerlendirin. Böylece bütün form sorununu daha çok bastırarak çözmeye çalışmazsınız.
Işığın yönü değiştiğinde gözlediğiniz ton alanları da değişir. Çalışmayı karşılaştırmak istiyorsanız nesneyi ve ışığı mümkün olduğunca aynı tutun. Fotoğraf referansı kullanıyorsanız canlı gözlemle aynı bilgiyi taşıdığını varsaymayın. Kamera ve ekran, açıklık ilişkisini farklı gösterir. Kaynağın ne olduğunu not edin. Bir çizimin hangi görüntüye dayanarak yapıldığını bilmeniz, görüşmede neden hakkında daha açık konuşmanızı sağlar.
Düzeltmeyi küçük tutun
Bir alan hedefinizden koyu olduğunda bütün sayfayı silip yeniden başlamak yerine o alanın çevresini inceleyin. Silgi kullanımı veya düzeltme yöntemi öğretmenin gösterdiği teknikle ele alınmalıdır. Kâğıdın yüzeyi fazla müdahaleyle değişir. Düzeltmenin amacı önceki kararı görünmez kılmak değil, yeni ilişkide neyin değiştiğini anlamaktır. İlk ve sonraki denemenin fotoğrafını benzer ışıkta çekerek karşılaştırın.
Karakalem ton skalası çalışmasının sonunda üç bilgi yazın: Malzeme, kullandığınız işlem ve yeniden incelemek istediğiniz ilişki. “Aynı kalemle katman ekledim; orta iki alan çok yakın kaldı” gibi bir kayıt yeterlidir. Herkes için aynı tekrar sayısı veya aynı ilerleme süresi belirlemek gerekmez. Açık bir görsel soru, sonraki derste daha odaklı bir uygulama seçmenize yardım eder.
Ton kararını öğretmenle konuşun
İzmir’de Doritmi resim kursunu inceleyin. Doritmi’de resim eğitimi haftada iki 50 dakikalık ders düzeniyle sunulur. Çalışmayı sanat okulu hedefiyle ilişkilendirmek isteyenler sanat okullarına hazırlık eğitimine de bakın; ilgili hedef ve program ayrıntılarını ayrıca görüşün.
Beş alanlı denemenizi ve tek bir görsel soruyu hazırlayarak ücretsiz deneme dersine başvurun. Öğretmeninizle açık ve koyu ilişkisini, kullandığınız katman kararını ve küçük nesneye geçişi değerlendirin. Çizimi yalnız malzeme numarasıyla açıklamak yerine, hangi izi hangi amaçla oluşturduğunuzu gösterin.