Çizimde negatif alan, nesnenin çevresindeki veya parçaları arasındaki boşluğu da biçim olarak görmenizi ister. Bir fincanı çizerken yalnız gövdenin dış hattına odaklanırsanız, kulpun iç boşluğu veya çerçeveyle arasındaki aralık gözden kaçar. Nesnenin adıyla bildiğiniz şekli çizmek yerine, gözünüzün önündeki ilişkileri karşılaştırmak için boşluğa da dikkat edin.
Çizimde negatif alan için bir fincan
Sade bir fincanı sabit bir yere koyun ve bakış noktanızı belirleyin. Kâğıtta küçük bir çerçeve alanı oluşturun. İlk denemede ayrıntılı gölgeleme yapmanız gerekmez. Fincanın kapladığı yerle çevresindeki alanı düşünün. Üst, alt ve yan boşlukların aynı olup olmadığını gözleyin. Bu, belirli bir doğru oranı ezberlemek için değil, gerçek görüntüdeki aralıkları tanımak için özgün bir uygulamadır.
Getty Museum’un sanat öğeleri rehberi, nesnelerin arasındaki ve çevresindeki alanı mekân ilişkisi içinde ele alır; negatif alanın da biçimi olduğunu belirtir. Bu bakış, boşluğu yalnız çizilmeyen artık bölüm gibi değerlendirmemeyi sağlar.
Fincanın kulpu görünüyorsa içindeki boşluğa bakın. Önce “kulp” adını düşünmeden o boşluğun biçimini tarif edin. Uzun, dar, eğik veya bir yanında daha geniş görünüyor mu? Bakış yönü değişince görüntü de değişir. Bu nedenle her fincan kulpunu aynı oval olarak çizmek uygun bir gözlem yöntemi değildir. Nesnenin adını ve görüntüdeki sınırı farklı bilgiler olarak ele alın.
İki ayrı küçük çizim
İlk çerçevede nesnenin dış hattını hafif çizgiyle gösterin. İkinci çerçevede aynı görüntünün boşluklarını düşünün: Fincanla çerçeve arasındaki üst alan, yan aralık ve kulp içi. Çizim yöntemini öğretmeninizle seçin. Amaç ikinci denemeyi daha güzel göstermek değil, başka bir dikkat odağı kullandığınızda ne fark ettiğinizi görmek. İlk görüntü ve bakış noktası mümkün olduğunca aynı kalsın.
İki denemeyi yan yana inceleyin. Kulpun iç alanı birinde geniş, diğerinde dar görünüyorsa hangi sınırın değiştiğine bakın. Fincanın gövdesiyle kulp arasındaki ilişki de etkilenir. Tek bir çizgiyi düzeltmeden önce çevresindeki alanları karşılaştırın. Bir sınır iki komşu alanın ortak kenarıdır; bu nedenle nesne ve boşluk birbirinden bütünüyle ayrı resimler değildir. İkisini birlikte gözleyin.
Çizimde negatif alan çalışmasında sabit bakış noktası önemlidir. Başınızı belirgin biçimde taşıdığınızda aynı nesnenin görünen oranları değişir. Bunu çizimdeki tek hata gibi açıklamayın; kaynak görüntü de farklılaşmıştır. Gözlem koşulunu not edin. Fotoğraf kullanıyorsanız kadrajın hangi bölümü gösterdiğini belirtin. Canlı nesneyle ekran görüntüsünü, bütün ölçüleri aynı kaynak gibi karıştırmayın.
Boşluğu sözcükle tarif edin
Bir alanı çizmeden önce kısa bir ifade seçin. “Üst boşluk yan boşluktan daha dar” veya “kulp içi aşağıda genişliyor” gibi cümleler kullanın. Bunlar fincan hakkında evrensel bilgiler değildir; seçtiğiniz bakışın gözlemleridir. İfadeyi yeniden görüntüyle karşılaştırın. Gözünüz ikinci bakışta başka ilişki görürse notu düzeltin. İlk yorumun değişmesi, daha dikkatli gözlem yapmanızın doğal bir sonucudur.
Kâğıtta boşluğu göstermek için ağır tarama kullanmak zorunda değilsiniz. Hafif sınır veya küçük işaretler, ilk karşılaştırmayı hatırlatmaya yeter. Gölgeleme başka bir görev ekler. Bu uygulamada alan ve oran sorusunu açık tutun. Öğretmeninizle çizgi niteliğini ayrıca ele almak mümkündür; ancak ilk sorunuz belirsizken bütün teknikleri aynı denemeye eklemeyin. Gözlemin neyi araştırdığı açık kalsın.
Çerçevenin etkisini değiştirin
Aynı fincan görüntüsü için daha dar bir çerçeve düşünün. Nesneye dokunmadan kadrajı değiştirdiğinizde çevresindeki alanlar farklı görünür. Bu yeni örneği ilkinden ayrı tur olarak ele alın. Görüntüde ne kesiliyor, hangi aralık azalıyor, kulp çerçeveye ne kadar yaklaşıyor? Bu sorular, kompozisyonla negatif alan arasındaki bağlantıyı gösterir. Birini değiştirmek, diğerinin algısını da etkiler.
Çizimde negatif alan için her alanın eşit olması gerektiği gibi bir kural kurmayın. Farklı boşluklar farklı düzenler oluşturur. Önemli olan bu farkın bilinçli bir kararla mı, yoksa gözlemden kaçan bir değişiklikle mi kurulduğunu anlamaktır. İlk denemede gördüğünüz ilişkiyi göstermeyi hedefleyin. Sonraki turda bilinçli yerleşim kararına geçerseniz neyi değiştirdiğinizi açıkça söyleyin.
Bu yöntem yalnız fincana ait değildir, fakat her nesnede aynı soru kullanılamaz. Sandalye aralıkları veya dallar arasındaki alanlar başka sınırlar taşır. Yeni nesnede önce hangi boşluğun incelemeye uygun olduğunu seçin. Bütün görüntüyü tek seferde alanlara ayırmanız gerekmez. Küçük bir bölümde karşılaştırma yapıp sonra bütüne dönmek, ayrıntının yerleşimle ilişkisini korumanızı sağlar.
Düzeltmenin nedenini belirtin
Bir çizgiyi yeniden yerleştirirken nedenini yazın. “Kulp içi alana göre gövde kenarını yeniden değerlendirdim” gibi bir ifade, değiştirilen ilişkiyi açıklar. Yalnız “yanlışı sildim” demek, nasıl karar verdiğinizi göstermez. Silgi veya düzeltme tekniğini öğretmenin gösterdiği yöntemle kullanın. Kâğıt yüzeyini sürekli değiştirmek yerine, ilk iz ve yeni kararı karşılaştırabileceğiniz bir çalışma düzeni oluşturun.
Çizimde negatif alan defterinde bir görüntü bilgisi, bir boşluk gözlemi ve bir ders sorusu yeterlidir. “Sabit bakışta kulp içi dar görünüyor; çizimde geniş kaldı; hangi sınırdan başlayalım?” diye yazın. Her çizimde aynı sonuca veya aynı hızda doğruluğa ulaşma zorunluluğu yoktur. Açık bir oran sorusu, öğretmeninizle konuşurken yalnız beğeni yargısından daha somut bilgi taşır.
Gözlem biçiminizi öğretmenle konuşun
İzmir’de Doritmi resim kursunu inceleyin. Çizim çalışmasını başka bir eğitim hedefiyle bağlamak isteyenler sanat okullarına hazırlık kursuna da bakın. Gözlem yöntemiyle ilgili küçük denemenizi görüşmeye dahil etmek, hangi ilişkinin şu anda ele alınacağını açıkça gösterir.
İki küçük çiziminizi ve tek bir boşluk sorusunu hazırlayarak ücretsiz deneme dersine başvurun. Öğretmeninizle nesnenin çevresini, kulp içini ve çerçeve ilişkisini birlikte değerlendirin. Boşluğu da biçim olarak görmeniz, ezberden çizilen nesne hattıyla gerçekten gözlenen sınır arasındaki farkı daha açık biçimde tartışmanıza yardım eder.