Sunum metni hazırlama çalışmasında ilk soru kaç slayt kullanacağınız değil, dinleyicinin sonunda hangi bilgiyi anlamasını istediğiniz olsun. Yazılı paragrafı konuşma notuna dönüştürürken ana mesajı, örneği ve geçişi ayırın. Kısa bir konu seçip iki biçimi karşılaştırın. Böylece sesli anlatımda hangi açıklamanın iş gördüğünü daha açık değerlendirirsiniz.
Sunum metni hazırlama için tek dinleyici sorusu seçin
Konunuz genişse ilk sunum hedefini küçültün. “Fotoğraf hakkında konuşacağım” yerine “Aynı nesneyi farklı açıdan çekince ne değişir?” sorusunu seçin. Bu soru, hangi bilgiyi ekleyeceğinizi belirler. Dinleyicinin bütün alanı öğrenmesini beklemek yerine kısa anlatımın sonunda hangi ilişkiyi görmesini istediğinizi yazın.
Dinleyicinin önceki bilgisi hakkında varsayımınızı da belirtin. Konuyu ilk kez duyan biri için gerekli açıklama, aynı alanda çalışan bir kişi için gereksiz olabilir. Bu farkı kesin bir kitle tanımı gibi uydurmayın. Gerçek sunum koşulunu biliyorsanız ona göre hazırlanın; bilmiyorsanız hangi bilgiyi başta açıklayacağınızı değerlendirin.
University of Waterloo’nun sunum hazırlama rehberi, yapıyı amaç ve dinleyiciyle ilişkilendirir. Kendi kısa metninizde de bu iki alanı önce belirleyin. Başka bir sunumun süresi veya koşulu sizin konuşmanız için otomatik zorunluluk değildir.
Ana mesajı tek cümlede açıklayın
Dinleyici sorusuna bir cümlelik cevap yazın. Örneğin “Görüş açısı değişince nesnenin arka planla ilişkisi değişir” deyin. Bu cümle, sunumda hangi örneğin işe yarayacağını gösterir. Konuyla ilişkili bütün bilgileri listelemek yerine ana mesajı destekleyen küçük bir karşılaştırma seçin. Cümle çok genel kalıyorsa soruyu yeniden daraltın.
Sunum metni hazırlama sayfanızda ana cümleyi metnin başına koymak zorunda değilsiniz; ancak kendiniz için açık tutun. Bir paragraf eklediğinizde “Bu alan hangi soruya cevap veriyor?” diye değerlendirin. Ana hedefle ilişki kurmayan uzun tarih veya teknik ayrıntıyı ilk metne otomatik dahil etmeyin. Gerekli bilgiyi seçmek, bütün bilgiyi sıralamaktan farklı bir görevdir.
Birden fazla sonuç cümlesi yazdıysanız aralarındaki bağlantıyı sorun. İki ayrı konu mu anlatıyorsunuz, yoksa biri diğerine örnek mi veriyor? İlişki belirsizse önce küçük sunumun kapsamını yeniden belirleyin. Süreyi doldurmak için yeni bilgi eklemek ana mesajın açıklığını zayıflatır.
Örneği konuşma sırasında takip edilebilir kılın
Örnek için önce ortak koşulu, ardından değişen ayrıntıyı anlatın. “Aynı kupayı aynı yerde bıraktım; yalnız görüş açımı değiştirdim” gibi bir cümle kullanın. Sonra görüntüde neyin farklı olduğunu açıklayın. Örneği bütün teknik ayrıntılarla başlatmak yerine ana soruyu takip edecek kadar bilgi verin.
Yazılı paragrafta uzun bir cümleyle aktardığınız ilişkiyi konuşma notunda iki kısa alana ayırabilirsiniz. İlk alan koşulu, ikinci farkı versin. Bu işlem bütün cümleleri aynı uzunluğa indirmez. Dinleyicinin geri dönüp tekrar okuyamayacağı kısa anlatımda hangi bağlantıyı görünür kılmak istediğinizi düşünün.
Örneğin sonuna ana mesajla bağı kuran bir cümle ekleyin. “Bu yüzden üç karede arka planı ayrı karşılaştırıyorum” diyebilirsiniz. Örnek yalnız ilginç bir anı gibi kalmasın; dinleyici sorusuna nasıl cevap verdiğini açıklayın. Gerçek bir yaşantı kullanmıyorsanız örneğin kurmaca veya alıştırma olduğunu açık tutun.
Paragrafı kısa konuşma notuna dönüştürün
Metnin tamamını tek kartta toplamak yerine anahtar başlıklar seçin: soru, koşul, fark, sonuç. Her başlığa hatırlatıcı birkaç sözcük yazın. Hangi biçimin size uygun olduğunu kısa prova ile değerlendirin. Tam metin ve kısa not farklı kullanım koşulları sağlar; birinin bütün konuşmacılar için tek doğru olduğunu varsaymayın.
Sunum metni hazırlama için ilk provada hangi noktada notunuza geri döndüğünüzü kaydedin. Ana mesajı hatırlıyor ama örneğin bağlantısını unutuyorsanız ilgili başlığa daha açık bir cümle ekleyin. Bütün paragrafı büyütmek yerine karışan ilişkiyi görünür tutun. Sonraki prova aynı soruyu araştırdığı için değişikliği daha kolay karşılaştırırsınız.
Bir dinleyiciden geri bildirim alacaksanız “Hangi soruya cevap verdiğimi anladın?” diye sorun. Yanıtı kendi amaç cümlenizle karşılaştırın. Dinleyici başka bir mesaj çıkardıysa bunun metnin hangi alanından doğduğunu değerlendirin. Yalnız daha yüksek sesle anlatmayı çözüm saymadan önce yapı ve bilgi seçimine bakın.
Son kontrolü amaç, örnek ve geçişle yapın
Sunum sonunda ana mesajı yeniden okuyun. Seçtiğiniz örnek bu ilişkiyi destekliyor mu? İki bilgi arasında gerekli geçiş var mı? Başlangıç sorusuna cevap vermeyen bir sonuç eklediyseniz nedenini değerlendirin. Dinleyiciden beklediğiniz küçük sonraki adımı açıkça belirtin; anlatımın amacıyla ilgisiz bir çağrı eklemeyin.
Sunum metni hazırlama notunda sonraki hedefiniz “Örneğin koşuluyla farkı arasındaki geçişi netleştireceğim” gibi somut olsun. Metni bir seferde bitmiş konuşma hâline getirme baskısı kurmayın. Diksiyon görüşmesine kısa paragrafı, konuşma notunu ve prova sorusunu birlikte götürün. Hangi biçimin hangi alanda size yardımcı olduğunu açıkça anlatın.
Konuşmanın tamamını ezberlemeli miyim?
Gerçek sunum koşulunu ve size uygun çalışma biçimini değerlendirin. Ana mesajı ve geçişleri anlamak için küçük prova hazırlayın; ezberi tek hazırlık yolu saymayın.
Slaytta bütün cümleler bulunmalı mı?
Sunumun amacı ve görselin işini düşünün. Sunum metni hazırlama çalışmasında slayt bilgisinin konuşmanızla nasıl ilişki kurduğunu ayrıca sorun; bütün metni otomatik aynı alana taşımayın.
İzmir’de bu çalışma yaklaşımını dersle sürdürmek için Doritmi’nin ilgili kurs sayfasını inceleyebilirsiniz. Seviyenize uygun ders içeriğini, günleri, süreyi ve katılım koşullarını başvuruda öğrenin. Yakın bir çalışma alanını karşılaştırmak isterseniz ilgili eğitim seçeneklerine de bakabilirsiniz. Ücretsiz deneme dersine başvururken deneyiminizi, hedefinizi ve uygun olduğunuz zamanları paylaşın.