Konuşma tempo kontrolü çalışmasında ilk hedefiniz bütün cümleleri aynı hızda söylemek olmasın. Bir açıklamada yeni bilgi, örnek ve sonuç farklı görevler üstlenir. Kısa metni bilgi gruplarına ayırın ve iki prova hazırlayın. Hangi geçişin takip edildiğini, hangi ayrıntının açık kaldığını ve sonraki denemede neyi araştıracağınızı ayrı yazın.
Konuşma tempo kontrolü için üç bilgi grubu seçin
Çalışma metniniz tek bir küçük açıklama olsun. Örneğin bir etkinliğin amacını, katılım bilgisini ve sonraki adımı anlatın. Her alanı ayrı satıra yazın. Böylece cümle sayısından önce metnin hangi işi yaptığını görürsünüz. Başlangıçta bütün günün programını veya çok sayıda örneği tek provaya toplamaya çalışmayın.
Örnek metin şöyle olsun: “Bugün kısa bir okuma yapacağız. Önce paragrafın ana bilgisini belirleyeceğiz. Ardından aynı metni sesli okuyup sorularımızı paylaşacağız.” İlk cümle görevi tanıtır, ikinci hazırlığı, üçüncü sonraki adımı açıklar. Bu üç alanı birbirinden ayırıp geçişte hangi bağlantıyı dinleyene sunduğunuzu düşünün.
Grupların başına kendi hatırlatıcı adınızı yazabilirsiniz: amaç, hazırlık, paylaşım. Bu etiketleri bütün sunumlar için zorunlu sıra gibi kullanmayın. Seçtiğiniz metnin işine göre başka başlıklar gerekebilir. Önemli olan farklı bilgileri tek kesintisiz akışta birleştirmeden önce yapılarını görmenizdir.
İlk provada yalnız geçişleri gözlemleyin
Metni kendi olağan anlatımınızla okuyun veya söyleyin. Kendi kısa ses kaydınızı kullanıyorsanız dinlerken yalnız grup geçişlerine bakın. Hangi noktada yeni bir bilgi başladığını açıkça fark ediyorsunuz? Bir kelimeyi sevmediğiniz için bütün kaydı olumsuz değerlendirmeyin. İlk hedefi korumak gözlemin kapsamını sadeleştirir.
Konuşma tempo kontrolü notunda “Çok hızlıyım” yerine hangi alanın karıştığını yazın. “Hazırlıkla sonraki adımı aynı bilgi gibi aktarıyorum” cümlesi belirli bir soru oluşturur. Bu cümleyi eğitmene gösterin. Her konuşma için tek bir kelime hızı veya durak süresi aramak yerine seçtiğiniz metnin ilişkisinin nasıl duyulduğunu değerlendirin.
University of Waterloo’nun anlatım rehberi, sunumda tempo ve dinleyiciyle ilişkiyi ele alır. Kendi provanızda bu ilişkiyi kısa bir bilgi grubu üzerinde araştırın. Kaynağın başka sunum koşullarını Doritmi’nin ders süresi veya kesin başarı ölçütü gibi aktarmayın.
İkinci provada tek bağlantıyı değiştirin
İlk kayıtta karışan iki grubu seçin. Geçişin cümlesini daha açık kurmayı veya belirli bilgiye dikkat etmeyi eğitmenle değerlendirin. Sonra ikinci prova yapın. Aynı anda metnin bütün sözcüklerini, sırasını ve anlatım biçimini değiştirdiğinizde hangi seçimin işe yaradığını ayırt etmek güçleşir.
Örneğin ikinci ve üçüncü cümle arasına açık bir bağlantı ekleyebilirsiniz: “Bu hazırlıktan sonra aynı metni sesli okuyacağız.” İki sürümü karşılaştırın. Eklenen ifade gerçekten ilişkiyi açıklıyor mu, yoksa gereksiz tekrar mı oluşturuyor? Daha uzun metni kendiliğinden daha açık saymayın; geçişin işini değerlendirin.
İkinci kaydı dinlerken yine aynı soruya dönün. Yeni bilginin başladığı yeri seçebiliyor musunuz? Başka bir alanla ilgili soru fark ederseniz ayrı not edin. İlk çalışma hedefini bırakıp bütün ayrıntılara geçmek, iki prova arasındaki karşılaştırmayı belirsizleştirir. Yeni soruyu sonraki denemeye taşıyın.
Dinleyici geri bildirimini somut soru hâline getirin
Bir kişiden kısa geri bildirim alacaksanız “Nasıl oldu?” yerine hedefle ilgili soru sorun. “Sonraki adımın başladığı yeri takip ettin mi?” veya “Hangi bilgi eksik kaldı?” deyin. Yanıtı kişinin gözlemi olarak kaydedin. Tek kişinin yorumu bütün dinleyicilerin aynı deneyimi yaşadığı sonucunu vermez.
Konuşma tempo kontrolü için geri bildirim üç alana ayrılsın: takip edilen, karışan, sorulan. Örneğin kişi amacı anladığını ama hazırlığın nasıl yapılacağını bilmediğini söyleyebilir. Bu durumda soru yalnız hızla ilgili değildir; metinde eksik bilgi olabilir. Anlatımı yavaşlatmayı bütün sorunların tek çözümü saymadan önce içeriği de okuyun.
Geri bildirimin ardından hangi alanı değiştireceğinizi seçin. Cümle bağlantısı mı, bilgi sırası mı, açıklamanın kapsamı mı? Eğitmenin önceliğini öğrenin ve küçük bir örnek üzerinde çalışın. Aynı metni art arda farklı koşullarda tekrar etmek yerine her denemenin sorusunu önceden belirleyin.
Tempo sorusunu metnin amacıyla tamamlayın
Son notunuzda iki prova ve tek karşılaştırma cümlesi kalsın. Hangi bilgi geçişinin daha açık geldiğini yazın. Bir kaydın süresi değiştiyse bunu kaydedebilirsiniz; ancak yalnız süre farkıyla sonuca ulaşmayın. İçerik ve bağlantı değiştiğinde zaman da değişir. Hangi koşulun etkisini araştırdığınızı açık tutun.
Konuşma tempo kontrolü çalışmasının sonraki hedefi “Hazırlık bilgisinden sonraki adıma geçişi netleştireceğim” gibi belirli olsun. Genel konuşma hızınız hakkında büyük bir hüküm vermeniz gerekmez. Diksiyon görüşmesinde küçük metni, iki notu ve kalan soruyu paylaşın. Çalışmayı sağlık veya terapi sonucu beklemek yerine seçtiğiniz anlatım göreviyle ilişkilendirin.
Her konuşma için aynı hız hedefini kullanmalı mıyım?
Metnin amacı, dinleyici ve bilgi yoğunluğu farklı koşullar oluşturur. Belirli örnekte hangi bağlantının takip edildiğini değerlendirin ve eğitmene somut kayıtla sorun.
Daha yavaş konuşunca her şey anlaşılır mı?
Eksik veya karışık bilgi yalnız hız değişince netleşmez. Konuşma tempo kontrolü notunda içerik sorusunu ve anlatım sorusunu ayrı tutarak ilgili noktayı değerlendirin.
İzmir’de bu çalışma yaklaşımını dersle sürdürmek için Doritmi’nin ilgili kurs sayfasını inceleyebilirsiniz. Seviyenize uygun ders içeriğini, günleri, süreyi ve katılım koşullarını başvuruda öğrenin. Yakın bir çalışma alanını karşılaştırmak isterseniz ilgili eğitim seçeneklerine de bakabilirsiniz. Ücretsiz deneme dersine başvururken deneyiminizi, hedefinizi ve uygun olduğunuz zamanları paylaşın.