Resimde kompozisyon kararı, çizim bittikten sonra yalnız “sayfa dolu mu?” diye bakmak değildir. Nesnelerin yerleşimi, çevre alanları ve açık koyu vurgusu daha başlangıçta ilişki kurar. Üç küçük taslakla tek bir kararı değiştirmek, bütün ayrıntıları tamamlamadan görsel amacınızı araştırmanızı sağlar. Taslakların değeri, güzel görünmek kadar neyi karşılaştırdığınızı açıkça göstermesidir.
Resimde kompozisyon kararı için küçük taslaklar
Aynı büyüklükte üç küçük çerçeve çizin. Sade bir nesne düzeni veya kendi seçtiğiniz görüntü üzerinden çalışın. İlk turda ayrıntılı doku ve gölgeleme kullanmayın. Geniş biçimleri ve önemli boşlukları gösterin. Çerçeveler benzer olduğunda değişen yerleşimi daha kolay karşılaştırırsınız. Bu üçlü düzen bütün resimler için zorunlu bir çalışma sayısı değildir; tek kararın etkisini görmek için özgün bir başlangıç örneğidir.
Getty Museum’un tasarım ilkeleri açıklaması, denge, vurgu ve gözün görüntü içindeki yönünü ayrı ilişkiler olarak ele alır. Bu bakış, kompozisyonu tek bir yerleşim formülüne indirgememeyi sağlar. Buradaki taslak denemesi, müzenin belirli bir eserini yeniden üretmez. Kendi görüntünüzde hangi ayrıntının dikkati çektiğini ve nedenini araştırmak için küçük karşılaştırmalar kurar.
İlk taslakta ana biçimi ortaya yakın yerleştirin. İkincide aynı biçimi yana taşıyın. Üçüncüde çevre boşluğunu değiştirin; başka ayrıntıları mümkün olduğunca koruyun. Hangi değişikliğin hangi etkiyi oluşturduğunu anlatın. Her taslakta hem nesne sayısı hem açı hem ton değişirse tek karar karşılaştırması kaybolur. İlk aşamada seçimin adını ve korunan bilgiyi açık tutun.
Görsel amaç seçin
“İyi kompozisyon istiyorum” çok geniş bir hedeftir. Önce hangi ayrıntının öne çıkmasını istediğinizi belirtin. Ana biçimin dikkat çekmesi, nesneler arasındaki ilişki veya geniş çevre alanının görünmesi farklı amaçlar taşır. Bir taslağın bütün amaçları aynı anda en güçlü biçimde karşılaması gerekmez. Kararınızı karşılaştırmak için tek bir görsel soru seçin ve üç örneğe aynı soruyla bakın.
Örneğin ana biçimin ilk bakışta anlaşılmasını istiyorsanız çevredeki küçük biçimlerle ilişkisine bakın. Bir başka taslakta geniş boşluk ilginizi çekiyorsa bunu farklı bir amaç olarak kaydedin. Bu gözlemler bütün izleyicilerin aynı sırayla bakacağını garanti etmez. Kendi kararınızın nedenini açıklamak ve öğretmeninizle nasıl okunduğunu konuşmak için bilgi sunar. Genel başarı yargısı yerine görüntüdeki somut ilişkileri belirtin.
Resimde kompozisyon kararı için “hangi taslak daha güzel?” sorusunun yanına “hangi karar amacıma daha yakın?” sorusunu ekleyin. Beğeni ve amaç aynı değerlendirme değildir. Bir taslağı estetik olarak sevip başka birinde hedefin daha açık olduğunu görebilirsiniz. İki bilgiyi ayrı yazın. Son seçimde hangisini önemsediğinizi konuşmak, kararı rastgele bir genel kurala bağlamaktan daha açıklayıcı olur.
Boşlukları da karşılaştırın
Nesneyle çerçeve arasındaki üst, alt ve yan alanlara bakın. Birini daraltınca başka alan büyür. Nesneyi taşımak yalnız nesnenin yerini değiştirmez; bütün çevre ilişkisini etkiler. Taslakta bu boşlukları biçim olarak inceleyin. Hepsini eşit yapma zorunluluğu kurmayın. Farkın bilinçli bir amaçla mı, yoksa gözlemden kaçan bir değişiklikle mi oluştuğunu belirlemek daha kullanışlı bir sorudur.
Dar kadrajda bir nesnenin bölümü dışarıda kalıyorsa bu kesimin görüntüde neyi değiştirdiğini sorun. Çerçeveye temas eden biçimle çevresinde açık alan bulunan biçim farklı ilişki oluşturur. Bu iki seçimi ayrı turda deneyin. Kadraj kararını perspektif doğruluğuyla aynı başlıkta değerlendirmeyin. Görüntünün nasıl kurulduğu ve hangi açıdan gözlendiği bağlantılı ama farklı bilgiler taşır; sorularınızı açık tutun.
Ton vurgusunu ayrı ekleyin
Yerleşim taslaklarını tanıdıktan sonra birinde geniş açık, orta ve koyu alanlar düşünün. Bütün ayrıntıları boyamak yerine birkaç büyük ilişki gösterin. Hangi alanın çevresine göre belirginleştiğini inceleyin. Sadece ana nesneyi koyulaştırmak her durumda amaca uygun değildir. Çevrenin tonu da ilişkiyi değiştirir. Öğretmeninizle hangi ton kararının bugün araştırılacağını belirleyin ve ilk yerleşimin nasıl korunduğunu kaydedin.
Resimde kompozisyon kararı içinde vurgu, yalnız nesnenin büyüklüğünden oluşmaz. Ton farkı, çizgi yoğunluğu veya çevre alanı da dikkati etkiler. Her birini aynı anda artırmak yerine tekini değiştirin. Sonra ilk taslağa dönüp farkı karşılaştırın. Kendi çizim kararınızı yeniden kurabilmek, tek seferde ilginç bir görüntü elde etmekten farklıdır. Ne yaptığınızın adını bilmeniz sonraki denemeyi daha açık hale getirir.
Bir taslağı ayrıntılı çizime taşırken ilk amacınızı hatırlayın. Yeni doku veya küçük biçimler eklemek, başlangıçta kurduğunuz vurguyu değiştirir. Her yeni ayrıntıdan sonra bütün görüntüye geri bakın. Ayrıntının iyi görünmesi, bütün yerleşime aynı şekilde hizmet ettiğini kanıtlamaz. Gerektiğinde büyük ilişkileri yeniden değerlendirin. Teknik uygulamayla görsel amacı aynı bağlamda tutmak, taslağın neden seçildiğini korur.
Karar notu tutun
Her küçük çerçevenin altına yalnız değiştirilen karar ve gördüğünüz ilişkiyi yazın. “Biçimi yana taşıdım; soldaki alan genişledi” gibi bir cümle somuttur. “Daha profesyonel oldu” işlemi açıklamaz. Sonraki derste öğretmeninizin aynı taslağı değerlendirebilmesi için kaynak görüntüyü de saklayın. Canlı nesne veya fotoğraf kullanımı, çalışma koşuluna ilişkin farklı bilgiler sunar; hangisiyle başladığınızı belirtin.
Resimde kompozisyon kararı sonunda seçtiğiniz taslağın nedenini bir cümleyle anlatın. Başka bir taslağın güçlü yönünü de ayrı not edin. Seçim, bütün alternatiflerin yanlış olduğu anlamına gelmez. Bir görüntü farklı amaçlarla yeniden kurulabilir. İlk uygulamada amaç, tek doğru şablonu bulmanız yerine kendi görsel kararlarınızın ilişkisini konuşabilecek açık örnekler hazırlamaktır. Öğretmenin geri bildirimiyle seçiminizi yeniden değerlendirin.
Taslağı görüşmeye taşıyın
İzmir’de Doritmi resim kursunu inceleyin. Görsel çalışmayı sanat okulu hedefiyle ilişkilendirmek isteyenler sanat okullarına hazırlık kursuna da bakın. Kompozisyon sorusu, ilk görüşmede paylaşılacak somut bir deneme sunar; programın hedef ve kapsamını ayrıca konuşun.
Üç küçük taslağı, kaynak görüntüyü ve seçiminizi anlatan notu hazırlayarak ücretsiz deneme dersine başvurun. Öğretmeninizle yerleşimi, boşlukları ve ton vurgusunu ayrı değerlendirin. Ayrıntı tamamlanmadan görsel amacı incelemek, sonraki çizim kararlarının nedenini daha açık biçimde kurmanıza yardım eder.