Saksafon transpoze notası, piyano eşliğiyle ilk karşılaştırmada kafa karıştırır. Siz notada do görüp doğru parmak düzenini kullanırsınız, fakat piyanodaki do ile aynı sesi duymazsınız. Bu farkı hemen akort veya parmak hatası saymayın. Önce yazılı nota ile duyulan ses arasındaki ilişkiyi tanıyın. Enstrüman türünüzü, kullandığınız nota dosyasını ve eşliğin ses merkezini birlikte kontrol edin.
Saksafon transpoze notası için iki adı ayırın
Yazılı nota, saksafon partinizde gördüğünüz işarettir. Konser sesi ise piyanoyla veya ortak ses referansıyla karşılaştırdığınız duyulan sestir. Prova sırasında “do çal” ifadesi bu iki anlamdan hangisini taşıyor? Önce bunu açıklayın. İki kişi farklı anlam kullanınca doğru parmakla çalsanız bile anlaşmazlık çıkar. Basit bir adlandırma ayrımı, uzun hesaplardan önce gelen önemli bir görevdir.
Yamaha’nın saksafonda transpozisyon açıklaması, tenorun si bemol ve altonun mi bemol çalgı olduğunu gösterir. Tenorda yazılı do, piyanoda si bemol karşılığına; altoda yazılı do, mi bemol karşılığına gelir. Bu kısa örnek yalnız nota sınıfını anlatır. Sesin hangi oktavda duyulduğunu ve kullanılan partiyi ayrıca eğitmeninizle kontrol edin.
Enstrüman türünü nota dosyasıyla eşleştirin
Bir nota dosyasını açınca başlığa ve çalgı bilgisine bakın. Alto için hazırlanan bir partiyi tenorla aynı işaretlerden çalmak aynı konser sesini vermez. Dosyada çalgı bilgisi yoksa tahminle ilerlemeyin. Kaynağı veya eğitmeninizi kontrol edin. Şarkı adının aynı olması bütün partilerin aynı nota gösterimini taşıdığını açıklamaz. Düzenleme ve sürüm bilgisi de önemlidir.
Dosya adınıza çalgı türünü ve gösterim bilgisini ekleyin. “Parça notası” yerine “alto parti” veya “konser sesi referansı” gibi anlaşılır bir not kullanın. Bu basit düzen yanlış dosyayla çalışmayı azaltır. Başka bir enstrümana geçince eski dosyayı otomatik olarak kullanmayın. Önce hangi ses ilişkisini taşıdığını kontrol edin. Saksafon transpoze notası bilgisini yalnız teorik bir tanım olarak bırakmayın.
Tek ses üzerinden ortak referans kurun
Çalışma için önce bir tek konser sesi seçin. Eğitmeninizle bu sesin sizin partinizde hangi yazılı notaya karşılık geldiğini belirleyin. Piyano veya uygun referansı dinleyin, ardından saksafonda karşılığını çalın. Burada amaç ses sınıfı ilişkisini duymaktır. Tam oktav yerleşimi ve akort kontrolü ayrı sorular taşır. Aynı adı söylemek yerine hangi gösterimi kullandığınızı da belirtin.
Sonra iki veya üç notalı kısa bir örnek kurun. Önce referansta, ardından kendi partinizde dinleyin. Ses hareketi aynı yönde mi ilerliyor? Aradaki ilişkiler korunuyor mu? İlk sesi bulup geri kalanını rastgele düzeltmeyin. Kısa örneğin tamamını yazılı ve duyulan adlarla eğitmeninizle eşleştirin. Tek notalık karşılaştırmayı cümleye taşımanız, dosya ve eşlik bilgisini daha açık kullanmanızı sağlar.
| Çalgı | Yazılı nota | Duyulan nota sınıfı |
|---|---|---|
| Tenor saksafon | Do | Si bemol |
| Alto saksafon | Do | Mi bemol |
| Piyano | Do | Do |
Tablo bütün oktav ve transpozisyon hesabını anlatmaz; başlangıçta iki adlandırmayı ayırmak için küçük bir örnek sunar. Çalışacağınız gerçek partide anahtar, donanım ve oktav yerini birlikte inceleyin. Bir tabloyu otomatik düzeltme kuralı gibi kullanmak yerine eğitmeninizle kısa örneği doğrulayın.
Eşlik dosyasını çalarken kontrol edin
Eşlik dosyasında tonalite bilgisi varsa bunun konser sesine mi yoksa belirli çalgı partisine mi ait olduğunu öğrenin. “Do majör eşlik” ifadesini kendi partinizdeki bütün notalara doğrudan taşımayın. Eşliği dinleyin ve uygun yazılı partiyle eşleştirin. Başlangıçta tek cümle kullanın. Bütün parçayı çalıp farklı gelen her sesi anlık değiştirmek teorik ilişkiyi gizler.
Saksafon transpoze notası ile akort sorununu da ayrı tutun. Doğru partiyle çalarken küçük ses yüksekliği farkları duyarsanız bu başka bir çalışma sorusudur. Enstrüman düzeni, referans ve çalma görevini eğitmeninizle değerlendirin. Transpozisyon, yanlış dosyanın nedenini açıklayabilir; her ses farkını tek başına açıklamaz. Sorunun hangi düzeyde olduğunu bulmak gereksiz düzeltmeleri önler.
Provada aynı dili kullanın
Bir arkadaşınızla veya eğitmeninizle çalışırken başlamadan önce çalgıları ve gösterimleri belirtin. “Konser sesiyle konuşuyoruz” veya “saksafon partisindeki adları kullanıyoruz” gibi açık bir anlaşma yapın. Sonra kısa bir başlangıç notasını birlikte kontrol edin. Bu kontrol bütün provayı teorik açıklamaya dönüştürmez; yanlış anlaşılmayı başta çözmek için küçük bir adım sunar.
Çalışma notunuza hangi partiyi, hangi eşliği ve hangi referansı kullandığınızı yazın. Sonraki denemede aynı bilgileri tekrar kontrol edin. Enstrüman veya düzenleme değişince ilişkiyi yeniden değerlendirin. Bir kez öğrendiğiniz do örneğini bütün dosyalara aynı biçimde yaymayın. Teori bilgisi, çalma ve ortak dinleme görevine bağlandığında daha kullanışlı hale gelir.
Sık sorulan sorular
Piyano ile aynı nota adını söyleyince neden farklı ses geliyor?
Önce yazılı saksafon notası mı konser sesi mi kullandığınızı açıklayın. Enstrüman türünü ve partiyi kontrol edin. Aynı adın iki farklı gösterimde kullanılması tek başına çalma hatası anlamına gelmez.
Alto notasını tenorla doğrudan okuyabilir miyim?
Aynı işaretleri okumak aynı konser sesini vermez. İstediğiniz sonuca göre uygun parti veya transpozisyon gerekir. Gerçek örneği eğitmeninizle kısa bölüm üzerinde inceleyin.
Nota dosyanızı da görüşmeye ekleyin
Saksafon transpoze notası sorularınızı Doritmi saksafon eğitimi görüşmesinde paylaşın. Ortak ses referansı için piyano eğitimlerini inceleyin. Doritmi’nin müzik programı haftada bir 50 dakikalık birebir eğitim ve bir 50 dakikalık solfej dersi içerir. Hedefiniz için ücretsiz deneme dersine başvurun.