Klasik gitar notası okurken sesin adını bulduktan sonra yeni bir soru ortaya çıkar: bu sesi hangi telde ve perdede çalacağım? Bazı sesleri enstrümanda birden fazla yerde çalarsınız. Bu nedenle notayı tanımanın yanında çalma yerini de seçin. Çalışmada seçtiğiniz bölgedeki sesleri ve bağlantıları anlamayı hedefleyin. Aşağıdaki örnekler standart akort için düşünülmüştür; farklı akort kullanan eserlerde aynı yer ilişkisini doğrudan uygulamayın.
Klasik gitar notası için önce sesi, sonra yeri ayırın
Nota, sesin müzikal kimliğini ve ritim içindeki görevini gösterir. Tel ve perde ise enstrümanda o sesi nasıl bulacağınızla ilgilidir. İki bilgiyi birleştirirken yalnız nota adını söylemeyin; sesin hangi bölgedeki yüksekliğini aradığınızı da tanıyın. Aynı adla anılan farklı oktavlar aynı ses değildir. Bu ayrım, yanlış bölgede doğru adla çalmanın neden yeterli olmadığını açıklar.
Örneğin standart akortta ince mi telinin açık sesini ikinci telin beşinci perdesiyle karşılaştırın. İkisini sırayla dinlediğinizde aynı yüksekliği, fakat farklı tel ve temas bağlamını duyabilirsiniz. Bu örnek bütün notaların aynı sayıda alternatif yeri olduğu anlamına gelmez. Çalışma sesini ve karşılaştırma yerlerini eğitmeninizle seçin; enstrümanın ses bölgelerini tanıyın.
Tel ve perde işaretlerini parmak numaralarından ayırın
Klasik gitar notasında parmak numarası, tel bilgisi ve konum işaretini ayrı tanıyın. Bunları aynı tür bilgi gibi okumayın. Sol el parmak numarası hangi parmağın kullanılacağını; tel işareti hangi telin seçildiğini; konum bilgisi ise elin sap üzerindeki çalışma bölgesini anlatır. Sayıyı perde numarası gibi yorumlamadan önce işaretin anlamını öğrenin.
Yamaha’nın klasik gitar ses alanı açıklaması, yüksek ses bölgesini enstrümanın perde düzeniyle ilişkilendirir. Bu çerçeve, notadaki ses ile enstrümandaki erişim yerinin farklı bilgiler olduğunu hatırlatır. Önce seviyenize uygun küçük bir bölge seçin. Yeni bir konuma geçerken yalnız daha yukarı gitmek yerine, hangi sesleri aradığınızı belirtin.
Kısa melodiyi iki farklı yerden karşılaştırın
Üç veya dört sesli küçük bir melodi seçin. İlk denemede eğitmeninizin önerdiği tel ve perde düzenini kullanın. Ardından mümkün olan bir alternatif düzenle aynı sesleri deneyin. Karşılaştırmada ritmi ve ses sürelerini benzer tutun. Böylece değişen şeyin nota sırası değil, enstrümandaki yer ve hareket olduğunu daha açık duyarsınız. Her örnekte alternatif bir düzen bulmanız gerekmez.
İki denemede hangi bağlantının rahat olduğunu ve hangi sesin farklı renk taşıdığını not edin. Bir yerde açık tel kullanırken diğerinde basılı ses kullanabilirsiniz. Yeni düzende hareket miktarını ve sonraki sese geçişin rahatlığını ayrı karşılaştırın. Klasik gitar notası okurken yeri yalnız tek bir ses için seçmek yerine, önceki ve sonraki görevle birlikte değerlendirmek önemlidir.
| Bilgi | Sorduğu soru | Tek başına açıklamadığı |
|---|---|---|
| Nota adı ve yüksekliği | Hangi ses? | Hangi tel kullanılacak? |
| Tel ve perde | Ses nerede? | Hangi parmak uygun? |
| Parmak düzeni | Hareket nasıl yapılacak? | Sonraki bağlantı kolay mı? |
Ritmi yer arayışından bağımsız çalışın
Yeni bir sesin yerini ararken nota süresini kaçırabilirsiniz. Bunu görmek için melodinin ritmini tek bir sesle deneyin. Daha sonra gerçek sesleri ekleyin. Yer ararken durduğunuz nokta ile ritimde karıştırdığınız nokta aynı mı? Eğer farklıysa iki ihtiyacı ayrı örneklerle ele alın. Böylece bütün sorunu nota adlarının eksikliğine bağlamazsınız.
Bir başka hazırlık yöntemi, gitarı çalmadan notadaki hareketi tarif etmektir. Sonraki ses yükseliyor mu, iniyor mu veya aynı kalıyor mu? Bu ilişkiyi tel ve perde haritasına taşıyın. Her notayı sıfırdan aramak yerine seçtiğiniz bölgedeki ilişkileri kullanın. Klasik gitar notası için ezberlediğiniz başlangıç referansı ile hareket yönünü birlikte değerlendirin.
Bir parmaklandırmanın nedenini öğrenin
Notada parmak önerisi varsa yalnız sayıyı uygulamakla yetinmeyin. Hangi bağlantıyı kolaylaştırıyor, hangi sesi tutmanızı sağlıyor veya hangi tel rengini koruyor? Bunları eğitmeninizle konuşun. Farklı baskı ve örneklerin parmak önerilerini ayrıca inceleyin. Birinin her koşulda doğru, diğerinin yanlış olduğu sonucunu yalnız numaralardan çıkarmayın.
Bir düzeni değiştirdiğinizde aynı kısa bölümde değerlendirin. Ses süresini kısalttınız mı, başka bir sesi erken bıraktınız mı, yeni konuma daha çok geçiş yaptınız mı? Hareketin rahatlaşması müzikal görevin de aynı kaldığını otomatik göstermez. Birden fazla sesin birlikte yürüdüğü örnekte parmak kararının öteki sesin süresini nasıl etkilediğini dinleyin. Bu nedenle değişikliği bağlam içinde dinleyin.
Okuma notunu tel adıyla somutlaştırın
Bir çalışma kaydında yalnız “notayı bulamadım” yazmak yerine, hangi sesin hangi bölgede arandığını belirtin. Örneğin “İkinci teldeki başlangıç sesini ararken ritim durdu” gibi bir not kullanın. Sonraki çalışmada bu küçük bölgeye dönüp referans sesleri yeniden gösterebilirsiniz. Bütün sapı tekrar etmek yerine, gerçek sorunun bulunduğu ilişkiyi çalışmış olursunuz.
Ezberlediğiniz bir melodiyi rahat çalmak ile yeni bir notayı okumak aynı ölçüt değildir. Okuma görevi için kısa ve sade örnekler seçin. Repertuvar çalışmasında ifade ve uzun bağlantılara; yeni okuma çalışmasında referans, ritim ve yer ilişkisine odaklanabilirsiniz. İki görevin birbirini desteklemesi, tamamen aynı biçimde yapılmasını gerektirmez.
Sık sorulan sorular
Klasik gitar notası okumak için bütün perdeleri ezberlemeli miyim?
Önce belirli bir bölge ve referans seslerle başlayın. Tel ve perde bilgisini yeni örneklerle adım adım genişletin. Her örnekte çalıştığınız ses ilişkisini açıklayın; hedefi bütün sapın ezberine indirgemeyin.
Aynı sesi başka telde çalmak her zaman uygun mu?
Ses yüksekliğinin yanında rengi, hareketi ve çevre notaların görevini de değerlendirin. Alternatifi aynı kısa bölümde karşılaştırın. Parmaklandırmayı yalnız tek notanın rahatlığıyla değil, müzikal bağlantıyla değerlendirin.
Tablatura ile nota aynı bilgiyi mi verir?
Tablaturada tel ve perde yerini, notada ses ve ritim ilişkisini takip edin. Kullanılan örnekte hangi bilgilerin bulunduğunu kontrol edin. Bir gösterimde olmayan ayrıntıyı yalnız sayıdan varsaymayın.
Okuma hedefinizi dersle birlikte seçin
Klasik gitar notası için zorlandığınız kısa bölümü klasik gitar eğitimi görüşmesinde paylaşın. Nota ve ritim çalışmalarının bağlantısını Doritmi müzik eğitimlerinde de inceleyebilirsiniz. Doritmi’nin müzik programı haftada bir 50 dakikalık birebir eğitim ve bir 50 dakikalık solfej dersi içerir. Başlangıç deneyiminizi belirterek ücretsiz deneme dersine başvurun.