Bas gitar susturma, yalnız gürültüyü azaltma işi değildir. Bir notayı doğru zamanda sona erdirmek, ritimdeki boşluğu ve sonraki sesin başlangıcını da belirler. Doğru perdeleri çaldığınız hâlde bas çizgisi bulanık duyuluyorsa önce hangi telin ne kadar devam ettiğini dinleyin. Ses sonu, çalma hareketinin ardından gelen ayrı bir müzikal görevdir. Bu rehberde kullanılmayan tel, nota süresi ve sessizlik için farklı kontrol örnekleri bulacaksınız.
Bas gitar susturma için iki farklı ihtiyacı ayırın
İlk ihtiyaç, o anda çalmadığınız tellerin istemeden duyulmasını kontrol etmektir. İkinci ihtiyaç, çaldığınız notanın süresini belirlemektir. Bu ikisini aynı el hareketiyle açıklamaya çalışmayın. Bir tel komşu hareketin ardından titreşirken, başka bir ses yalnız zamanında bırakılmadığı için uzun kalır. Önce kayıtta veya kısa dinleme örneğinde hangisini duyduğunuzu belirleyin.
Fender’ın bas becerileri rehberi, farklı susturma ve ritim çalışmalarını ayrı başlıklarla ele alır. Siz de tek bir genel “temiz çalma” hedefi yerine, belirli tel veya süre görevi seçin. Başlangıçta bir veya iki seslik örnek yeterlidir. Uzun bir çizgide birçok tel aynı anda duyulurken sorunun kaynağını ayırmak daha zorlaşır.
Çalmadığınız telleri kısa örnekte dinleyin
Bir telde birkaç eşit nota çalın ve durun. Sonra sessiz anda hangi tellerin hâlâ duyulduğunu kontrol edin. Çaldığınız tel dışında bir ses sürüyorsa, temas ve el hazırlığını eğitmeninizle inceleyin. Rastgele bütün telleri kapatmak yerine, gereksiz sesin bulunduğu teli bulun. Böylece susturma görevi sesini üretmek istediğiniz teli gereksiz yere kesmez.
İki tel arasında geçiş eklediğinizde kontrolü yeniden yapın. İlk telden ayrıldığınız anda sesi nasıl sonlandırıyorsunuz? Yeni teldeki hareket, önceki teli açık mı bırakıyor? Bas gitar susturma için yalnız tek teldeki temizliğe güvenmek yeterli değildir; tel değişimi yeni bir görev getirir. Aynı küçük örneği her geçiş yönünde dinleyin ve farkı not edin.
Nota süresini başlangıç kadar açık işaretleyin
Dört vuruşluk bir örnekte ilk vuruşta başlayan sesi ikinci vuruşun sonuna kadar tutacağınızı düşünün. Üçüncü ve dördüncü vuruş sessiz kalsın. Burada sesin başlaması kadar sona ermesi de örneğin parçasıdır. Önce sayarak deneyin; ardından sayımı azaltıp aynı süreyi dinleyin. Durduğunuz anda zamanı da durdurmayın; sessiz vuruşlar ölçünün içinde devam eder.
Aynı ses sırasını daha uzun ve daha kısa sürelerle karşılaştırın. Uzun seste sonraki başlangıç nasıl duyuluyor, kısa seste boşluk ne kadar belirgin? Bu karşılaştırma belirli bir tür için tek doğru süre önermez. Çalıştığınız bas çizgisinin istediği bağlantıyı tanımanız için bir örnektir. Bas gitar susturma ile ifade arasındaki ilişkiyi bu küçük değişiklikte duyabilirsiniz.
| Gözlem | Kontrol | Çalışma görevi |
|---|---|---|
| Komşu tel duyuluyor | Hangi tel titreşiyor? | O telin temasını inceleyin |
| Önceki nota uzuyor | Ne zaman bitmeli? | Ses sonunu sayımla eşleyin |
| Sessizlik kayboluyor | Boşluk kaç vuruş? | Zamanı sessizken de takip edin |
Sağ ve sol el görevini birlikte değerlendirin
Hangi elin hangi sesi kontrol edeceği, çalma biçiminiz ve örneğin bağlantısıyla ilişkilidir. Sağ el bir sonraki teli hazırlarken, sol el basılı sesin sona ermesine katkı sunar. İki elin görevini eğitmeninizle belirleyin. Tek bir temas yolunu bütün teller ve bütün örnekler için zorunlu kabul etmeyin. Özellikle açık tel ile basılı ses aynı bırakma deneyimini sunmaz.
Önce açık telde, ardından uygun bir basılı seste kısa karşılaştırma yapın. Ses sonu ve komşu tel kontrolü hangi denemede değişiyor? Bir örnekte işe yarayan hareketi diğerine düşünmeden taşımayın. Elin görevi değiştiğinde dinleme sorusunu da güncelleyin. Burada hareketi büyütmek yerine, gerekli anda gerekli temasın oluşmasına odaklanın.
Sessizliğin ardından yeni sesi başlatın
Bir boşluktan sonra yeniden çalarken yeni nota erken veya geç gelebilir. Bunu yalnız susturmanın başarısızlığı diye yorumlamayın; yeniden giriş de ayrı bir görevdir. Önce sesi bitirin, sessiz aralığı sayın ve yeni notayı belirlediğiniz yerde başlatın. Ardından bu üç anı tek kısa döngü içinde dinleyin. Ses sonu ve yeni giriş arasında ölçünün uzunluğu değişiyor mu?
Bir kayıt için aynı bölümü benzer tempoda birkaç kez çalın. Sonraki denemede yalnız bir ayrıntıyı kontrol edin: komşu tel, nota süresi veya yeniden giriş. Çok sayıda düzeltmeyi aynı anda izlemek sesin kendisini dinlemenizi zorlaştırır. Bas gitar susturma çalışmasının sonunda duyduğunuz belirli anı not edin; böylece sonraki oturumun hedefi hazır olur.
Temizliği ton değişiminden bağımsız kontrol edin
Bir ses ayarı veya efekt, tellerin devamını daha belirgin hâle getirdiğinde susturma ihtiyacı da daha açık duyulur. İlk karşılaştırmada düzeni sade tutun; ardından kullanmak istediğiniz sesi ekleyin. Tonu sürekli değiştirmek yerine, aynı tel ve süre görevini iki düzende dinleyin. Sesin azalması, el kontrolünün geliştiğini tek başına göstermez.
Enstrümanın ayarı veya dinleme zinciriyle ilgili şüpheniz varsa bunu görüşmede belirtin. Gereksiz tel sesini yalnız elektronik ayarla gidermeye çalışmak, hareket ihtiyacını gizler. Öte yandan her ses sorununu da parmakla açıklamayın. Kısa ve belirli bir örnek, enstrüman düzeni ile çalma görevi hakkında daha somut konuşmanızı sağlar.
Sık sorulan sorular
Bas gitar susturma her notayı kısa çalmak mı demektir?
Hayır. Amaç notayı istenen sürede tutmak ve gerekli anda sona erdirmektir. Bazı örnekler uzun bağlantı, bazıları belirgin boşluk ister. Süreyi çalıştığınız müzik ve sayımla birlikte değerlendirin.
Yalnız sağ elle susturmak yeterli mi?
El görevleri örneğe ve çalma biçimine göre değişir. Sağ ve sol elin hangi teli veya süreyi kontrol ettiğini birlikte öğrenin. Tek bir hareketi bütün bağlantılara taşımak yerine, duyduğunuz belirli sese bakın.
Yeni başlayan biri susturma çalışmasını ertelemeli mi?
Bir veya iki seslik basit örnekle ses sonunu dinlemeye başlayın. Karmaşık teknik eklemeden, sesin nerede bittiğini tanımak mümkündür. Uygun tel ve hareketi eğitmeninizle seçin.
Belirli ses sorununu görüşmede paylaşın
Bas gitar susturma için hangi telin veya boşluğun zorlandığını bas gitar eğitimi görüşmesinde anlatın. Ritim bölümündeki bağlantıyı bateri eğitimi üzerinden de inceleyebilirsiniz. Doritmi’nin müzik programı haftada bir 50 dakikalık birebir eğitim ve bir 50 dakikalık solfej dersi içerir. Kısa örneğinizle ücretsiz deneme dersine başvurun.